Bug\u00fcnlerde s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz bir kavram olan IoT yani nesnelerin interneti olgusu \u00fczerine Aykut Ta\u015fdelen ile yap\u0131lm\u0131\u015f bir r\u00f6portaj. <\/p>\n
Nesnelerin interneti kavram\u0131n\u0131 nas\u0131l tan\u0131ml\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n Kitabi bir tan\u0131mlama ile s\u00f6ze ba\u015flamak gerekirse; internete ba\u011flanabilen ve bu yolla ba\u015fka cihazlarla konu\u015fabilen hatta onlara h\u00fckmedebilen veya kendisine h\u00fckmedilebilen her \u015feye bir nesne diyebiliriz. S\u00f6zgelimi \u015fu an sesimi kaydetti\u011finiz kay\u0131t cihaz\u0131 bu anlamda bir internet nesnesi olabilir. Ben bunlara \u201cak\u0131ll\u0131 nesneler\u201d demeyi tercih ediyorum. Asl\u0131nda uzun y\u0131llard\u0131r bize \u201cak\u0131ll\u0131 f\u0131r\u0131n, ak\u0131ll\u0131 buzdolab\u0131, ak\u0131ll\u0131 tv\u201d diyerek sat\u0131lan \u00fcr\u00fcnler var ama bunlar\u0131n ne kadar ak\u0131ll\u0131 olduklar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r zira bana g\u00f6re bir \u015feyin ak\u0131ll\u0131 olmas\u0131 demek; o \u015feyin global a\u011fa ba\u011fl\u0131 olabilmesi ve ba\u015fka cihazlarla ileti\u015fim kurabilmesi anlam\u0131na geliyor. \u0130\u015fte, bu ak\u0131ll\u0131 nesnelerin olu\u015fturdu\u011fu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe nesnelerin interneti (Internet of Things, IoT) diyoruz. IoT\u2019nin hangi alanlar\u0131 daha \u00e7ok etkileyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz ?<\/strong><\/p>\n Ev elektroni\u011fi ve otomotivin yan\u0131 s\u0131ra sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn de IoT\u2019den etkilenece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmek san\u0131r\u0131m dehal\u0131k gerektirmiyor. Sa\u011fl\u0131k demi\u015fken 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnlerinde bir sa\u011fl\u0131k sorunu ya\u015fad\u0131m. Kalp ve \u015fekerden \u015f\u00fcphelenildi. Doktorlar g\u00fcn i\u00e7erisinde periyodik olarak tansiyonumu \u00f6l\u00e7ecek bir cihazla birka\u00e7 g\u00fcn ya\u015famam\u0131 tavsiye ettiler. Daha sonra cihazda biriken verilerden te\u015fhis koymaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131. Keza benzer \u015fekilde bir tam g\u00fcn\u00fcm\u00fc hastanede ge\u00e7irterek aral\u0131kl\u0131 \u015feker tahlilleri yapacaklard\u0131. Ama i\u015f ya\u015fam\u0131mdaki yo\u011funluk nedeniyle hepsini ihmal ettim. Asl\u0131nda bu noktada IoT benim sorunuma \u00e7are olabilir. Bahsi ge\u00e7en cihazlar birer IoT nesnesi olursa toplad\u0131klar\u0131 medikal verileri doktorumla anl\u0131k olarak payla\u015fabilir. B\u00f6ylece minimum i\u015f g\u00fcc\u00fc kayb\u0131 ile efektif sa\u011fl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcmleri geli\u015ftirilebilir.<\/p>\n IoT, bireylerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilgilendirdi\u011fi kadar kitlelerin de sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta can\u0131n\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiren bir konu. Malumunuz, uzun y\u0131llard\u0131r \u0130stanbul\u2019da asl\u0131nda Marmara denizinde olmas\u0131 kesin bir depremi bekliyoruz. Kuzey Anadolu fay\u0131n\u0131n \u0130stanbul i\u00e7erisinden ge\u00e7miyor ancak deniz i\u00e7erisinden \u015fehre en az 10 km mesafeden ge\u00e7iyor olmas\u0131 bizim i\u00e7in asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u015fans. Bir deprem oldu\u011fu anda mekanik deprem dalgalar\u0131n\u0131n kaya ortam\u0131nda bulundu\u011funuz yere ula\u015fmas\u0131 maalesef \u00e7ok h\u0131zl\u0131 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. Bu nedenle kurulacak bir erken uyar\u0131 sisteminin bizi \u00f6nceden uyarmas\u0131 ve binalar\u0131 terk etmemiz ne yaz\u0131k ki \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak hi\u00e7 olmazsa metrolar\u0131n, asans\u00f6rlerin durdurulmas\u0131, do\u011falgaz ve enerji da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerinin kapat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu \u015fekilde kay\u0131plar ve hasarlar bir nebze de olsa azalt\u0131labilir. Tabii bunun i\u00e7in bu sistemlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ak\u0131ll\u0131 olmalar\u0131 ve birbirleriyle haberle\u015fmeleri gerekir. Bu da ancak IoT ve ilgili teknolojilerle sa\u011flanabilir. Bildi\u011fim kadar\u0131yla ve maalesef yok. Bug\u00fcn i\u015fe gelmeden \u00f6nce, tesad\u00fcfen okudu\u011fum bir makalede 2015-19 aras\u0131nda, IoT ile ilgili teknolojilerde yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde 40\u2019l\u0131k bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclecek \u015feklinde bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc vard\u0131. Bu da IoT\u2019nin gerek global \u00f6l\u00e7ekte, gerekse de \u00fclkemizde \u00e7ok ciddi bir i\u015f alan\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fine i\u015faret ediyor. Bu noktada bizim yapmam\u0131z gereken bu de\u011fi\u015fime de haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalanmamak. Bu da de\u011fi\u015fen paradigmaya uygun \u015fekilde e\u011fitilmi\u015f insan kayna\u011f\u0131 \u00fcretmeyi gerektiriyor. Son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r teknolojiye merakl\u0131 gen\u00e7lerin Arduino gibi geli\u015ftirme kartlar\u0131n\u0131n pop\u00fcler olmas\u0131 nedeniyle bu konulara ilgi g\u00f6sterdi\u011fini g\u00f6rmek sevindirici. \u00d6te yandan bu kadar\u0131 olduk\u00e7a yetersiz. Maalesef her \u015fey de oldu\u011fu gibi bu konulara da kolayc\u0131 ve ezberci yakla\u015fan bir toplumuz. \u015eunu kastediyorum insanlar \u00e7e\u015fitli setler al\u0131yor, internetten izledikleri birka\u00e7 video ile belli bir ka\u00e7 uygulamay\u0131 yap\u0131p ald\u0131klar\u0131n\u0131 bir kenara at\u0131yor. B\u00f6yle ciddi bir noktaya varmak, bir \u015feyler \u00fcretebilmek imkans\u0131z. IoT, elektronik, a\u015fa\u011f\u0131 seviyeli yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirme hatta mekanik bilgisi gerektiren multidisipliner bir alan. Bu konularda ciddi ve akademik bir e\u011fitim al\u0131nmadan yap\u0131labilecek \u015feyler basit ve hobi ama\u00e7l\u0131 olmaktan \u00f6teye ge\u00e7meyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla benim bu konulara merakl\u0131 gen\u00e7 arkada\u015flara tavsiyem; i\u015fe elektronik m\u00fchendisli\u011fi, mekatronik m\u00fchendisli\u011fi gibi b\u00f6l\u00fcmlerde e\u011fitim alarak ba\u015flamalar\u0131d\u0131r. \u015e\u00fcphesiz bu b\u00f6l\u00fcmlerden mezun olan herkes ideal seviye gelmekte midir ? Yan\u0131t; hay\u0131r. Beraberinde sonsuz bir merak k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle okumadan, ara\u015ft\u0131rma yapmadan bir \u015feyler \u00fcretebilmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n Son olarak ben IoT \u00f6zelinde elektronik veya mekatronik gibi b\u00f6l\u00fcmlerde okuyanlar\u0131 bilgisayar veya yaz\u0131l\u0131m m\u00fchendisli\u011fi okuyanlara g\u00f6re daha \u015fansl\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc benim bir e\u011fitimci olarak g\u00f6zlemim; yaz\u0131l\u0131m bilgisi olmayan bir elektronik\u00e7iye yaz\u0131l\u0131m \u00f6\u011fretmenin zor olmad\u0131\u011f\u0131 ama aksine elektronik bilmeyen bir yaz\u0131l\u0131mc\u0131ya elektronik \u00f6\u011fretmenin pek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n IoT teknolojisinin beraberinde g\u00fcvenlik risklerini de beraberinde getirece\u011fi konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n Sonu\u00e7ta, her \u015fey elektronik oldu\u011funda, yani ya\u015fam 1\u2019ler ve 0\u2019lar \u00fczerine fazlaca kurguland\u0131\u011f\u0131nda, birilerinin de buna d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahale etmesini ya da baz\u0131 sistemsel hatalar\u0131n olmas\u0131 ihtimalini daha \u00e7ok artt\u0131r\u0131yor. Biliyorsunuz bug\u00fcnlerde \u201cGoogleCar\u201d gibi \u00f6rnekler \u00e7ok g\u00fcndemde. Yani s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz olarak kullan\u0131labilen (asl\u0131nda kendi kendisini bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sens\u00f6rlerin ve ak\u0131ll\u0131 ba\u015fka sistemlerin sayesinde kullanabilen) arabalar. Diyelim ki \u00f6nemli bir i\u015f adam\u0131 ya da devlet adam\u0131s\u0131n\u0131z ve makam araban\u0131z da b\u00f6yle bir araba. Suikast veya ka\u00e7\u0131rma olaylar\u0131na \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k hale gelebilirsiniz \u2026 Teknolojiye ne kadar yakla\u015f\u0131rsan\u0131z, evet, g\u00fcvenlik risklerini de o kadar \u00e7ok al\u0131yorsunuzdur. Bu bir ger\u00e7eklik. \u00d6te yandan bu riskler \u201cfaydac\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla\u201d g\u00fcvenlik uzmanlar\u0131na da istihdam yarat\u0131yor.<\/p>\n Cihazlar\u0131n ak\u0131llanarak s\u00fcrekli birbirleriyle ileti\u015fime ge\u00e7mesi insanl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l etkileyebilir? Bug\u00fcnlerde s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz bir kavram olan IoT yani nesnelerin interneti olgusu \u00fczerine Aykut Ta\u015fdelen ile yap\u0131lm\u0131\u015f bir r\u00f6portaj.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[38,39,18,40],"class_list":["post-790","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari","tag-aykut-tasdelen","tag-internetofthings","tag-iot","tag-nesnelerin-interneti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/790"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=790"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":793,"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/790\/revisions\/793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=790"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.teknolojidergisi.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nAsl\u0131nda IoT b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yeni bir kavram say\u0131lmaz. Bu kavram\u0131 ilk duydu\u011fumda verdi\u011fim tepki Y\u0131lmaz Erdo\u011fan\u2019\u0131n (Radyocu deli Emin\u2019in) Vizontele\u2019deki me\u015fhur repli\u011fi; \u201c\u015eerefsizim benim akl\u0131ma gelmi\u015fti\u201d olmu\u015ftu J Hatta 2003\u2019ten beridir verdi\u011fim pek \u00e7ok seminerde (hen\u00fcz IoT diye bir \u015feyin bilinmedi\u011fi ya da ad\u0131n\u0131n konulmad\u0131\u011f\u0131 kadim zamanlarda) ben bug\u00fcnlerde herkesin s\u0131k\u00e7a verdi\u011fi bir \u00f6rne\u011fi anlat\u0131yordum. Me\u015fhur buzdolab\u0131 \u00f6rne\u011fi\u2026 \u0130\u00e7erisinde bir stok takip uygulamas\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilen ak\u0131ll\u0131 bir buzdolab\u0131ndan bahsediyorum. \u0130\u00e7erideki meyve ya da yumurta adedini OCR ile s\u00fcrekli takip edebilen ve belli bir limitin alt\u0131na indi\u011fi zaman -tabii bunu bir istatistik uygulayarak yapacak- \u201cBu evde, haftada ortalama 10 yumurta t\u00fcketiliyor ama \u015fu anda 2 tane kald\u0131\u201d \u015feklinde- bunu fark edip, evde de\u011filseniz bile interneti kullanarak size cep telefonunuz \u00fczerinden ula\u015facak ve alaca\u011f\u0131 onay\u0131n ard\u0131ndan marketin B2C sitesi \u00fczerinden sipari\u015f verebilecek bir buzdolab\u0131 ya da asl\u0131nda bir IoT nesnesi. Bu \u00f6rne\u011fi 2000\u2019lerin ilk yar\u0131s\u0131nda f\u00fct\u00fcristik bir hayal olarak anlat\u0131yordum ama \u015fu an ger\u00e7ek.
\nBeni yak\u0131ndan tan\u0131yanlar otomobillere olan merak\u0131m\u0131 iyi bilir J O nedenle bir \u00f6rnek de otomotiv d\u00fcnyas\u0131ndan vereyim. Sahibi oldu\u011fum arabada konvansiyonel bir kontak anahtar\u0131 bulunmuyor. Anahtar dedi\u011fimiz \u015fey bir elektronik devreden ibaret ve bu anahtar cebimdeyken bile arabaya girdi\u011fimde arabam beni adeta tan\u0131yor ve onu sadece start-stop d\u00fc\u011fmesine basarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabiliyorum. G\u00fczel bir teknoloji ancak yeterince ak\u0131ll\u0131 de\u011fil. Benim (belki de bu yaz\u0131y\u0131 okuyacak otomobil \u00fcreticilerine ilham verebilecek) hayali \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcm ise \u015f\u00f6yle; g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisi ile start-stop d\u00fc\u011fmesine bir parmak izi okuyucusu koymak \u00e7ok zor ya da \u00e7ok maliyetli olmasa gerek. Telefonlarda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi arabay\u0131 kullanacak olan ki\u015fi veya ki\u015filerin parmak izlerini \u00f6nceden tan\u0131mlamak ve tan\u0131ml\u0131 bir parmak iziyle start-stop d\u00fc\u011fmesine bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda arabay\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak hem \u00e7ok daha kolay hem de \u00e7ok daha g\u00fcvenli olacakt\u0131r. \u00d6te yandan bu sayede tan\u0131ml\u0131 kullan\u0131c\u0131ya araban\u0131n \u00f6zelle\u015fmi\u015f baz\u0131 hizmetleri sunmas\u0131 da (s\u00fcr\u00fc\u015f modu, g\u00f6sterge temas\u0131, koltuk ayar\u0131, ayna ayar\u0131 vs) m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bu t\u00fcr veriler lokal bir veri taban\u0131nda de\u011fil de bulutta tutulacak olursa bu t\u00fcr ayarlamalar\u0131 sadece bir arabada de\u011fil ayn\u0131 marka\/model farkl\u0131 arabalara da ta\u015f\u0131mak m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u0130\u015fte size g\u00fczel bir IoT \u00f6rne\u011fi daha.<\/p>\n
\nT\u00fcrkiye\u2019de IoT \u00e7\u00f6z\u00fcmleri geli\u015ftiren \u015firketler var m\u0131?<\/strong><\/p>\n
\nTeknoloji sosyal hayat\u0131m\u0131z\u0131 zaten fazlas\u0131yla olumsuz etkiledi. Art\u0131k ve maalesef birbirimizle \u201cinsani normlarda\u201d pek fazla ileti\u015fim kurmuyoruz. Dikkat ediyorum da, insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu yolda \u00f6n\u00fcne bakarak y\u00fcr\u00fcmek yerine telefonlar\u0131na bakarak y\u00fcr\u00fcyor. Almanya\u2019da bu y\u00fczden insanlar\u0131n trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmediklerini ve s\u0131k\u00e7a kazalar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 fark edilmi\u015f. \u00c7\u00f6z\u00fcm olarak da trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 yere yatay \u015fekilde yerle\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015flar. Bundan 4-5 sene \u00f6nce \u015f\u00f6yle diyorduk; art\u0131k herkesin sanal d\u00fcnyada ger\u00e7ek kimli\u011finden ayr\u0131 bir kimli\u011fi ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131 bir hayat\u0131 olacak. O zamanlar bu bana biraz da Matrix filmi senaryosu gibi geliyordu. Bug\u00fcn bakt\u0131\u011f\u0131mda durum ger\u00e7ekten \u00f6yle, sanalda ba\u015fka hayatlar ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"